FolioCorpusŚrīmad-Bhāgavatam

Śrīmad-Bhāgavatam 8.10.19-24

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥
tasyāsan sarvato yānair
[tasyaasan sarvato yaanair]
yūthānāṁ patayo ’surāḥ
[yoothaanaam patayo ’suraah]
namuciḥ śambaro bāṇo
[namuchih shambaro baano]
vipracittir ayomukhaḥ
[viprachittir ayomukhah]
dvimūrdhā kālanābho ’tha
[dvimoordhaa kaalanaabho ’tha]
prahetir hetir ilvalaḥ
[prahetir hetir ilvalah]
śakunir bhūtasantāpo
[shakunir bhootasantaapo]
vajradaṁṣṭro virocanaḥ
[vajradamshtro virochanah]
hayagrīvaḥ śaṅkuśirāḥ
[hayagreevah shankushiraah]
kapilo meghadundubhiḥ
[kapilo meghadundubhih]
tārakaś cakradṛk śumbho
[taarakash chakradrik shumbho]
niśumbho jambha utkalaḥ
[nishumbho jambha utkalah]
ariṣṭo ’riṣṭanemiś ca
[arishto ’rishtanemish cha]
mayaś ca tripurādhipaḥ
[mayash cha tripuraadhipah]
anye pauloma-kāleyā
[anye pauloma-kaaleyaa]
nivātakavacādayaḥ
[nivaatakavachaadayah]
alabdha-bhāgāḥ somasya
[alabdha-bhaagaah somasya]
kevalaṁ kleśa-bhāginaḥ
[kevalam klesha-bhaaginah]
sarva ete raṇa-mukhe
[sarva ete rana-mukhe]
bahuśo nirjitāmarāḥ
[bahusho nirjitaamaraah]
siṁha-nādān vimuñcantaḥ
[simha-naadaan vimunchantah]
śaṅkhān dadhmur mahā-ravān
[shankhaan dadhmur mahaa-ravaan]
dṛṣṭvā sapatnān utsiktān
[drishtvaa sapatnaan utsiktaan]
balabhit kupito bhṛśam
[balabhit kupito bhrisham]
tasya — of him (Mahārāja Bali) āsan — situated sarvataḥ — all around yānaiḥ — by different vehicles yūthānām — of the soldiers patayaḥ — the commanders asurāḥ — demons namuciḥ — Namuci śambaraḥ — Śambara bāṇaḥ — Bāṇa vipracittiḥ — Vipracitti ayomukhaḥ — Ayomukha dvimūrdhā — Dvimūrdhā kālanābhaḥ — Kālanābha atha — also prahetiḥ — Praheti hetiḥ — Heti ilvalaḥ — Ilvala śakuniḥ — Śakuni bhūtasantāpaḥ — Bhūtasantāpa vajradaṁṣṭraḥ — Vajradaṁṣṭra virocanaḥ — Virocana hayagrīvaḥ — Hayagrīva śaṅkuśirāḥ — Śaṅkuśirā kapilaḥ — Kapila meghadundubhiḥ — Meghadundubhi tārakaḥ — Tāraka cakradṛk — Cakradṛk śumbhaḥ — Śumbha niśumbhaḥ — Niśumbha jambhaḥ — Jambha utkalaḥ — Utkala ariṣṭaḥ — Ariṣṭa ariṣṭanemiḥ — Ariṣṭanemi ca — and mayaḥ ca — and Maya tripurādhipaḥ — Tripurādhipa anye — others pauloma-kāleyāḥ — the sons of Puloma and the Kāleyas nivātakavaca-ādayaḥ — Nivātakavaca and other demons alabdha-bhāgāḥ — all unable to take a share somasya — of the nectar kevalam — merely kleśa-bhāginaḥ — the demons took a share of the labor sarve — all of them ete — the demons raṇa-mukhe — in the front of the battle bahuśaḥ — by excessive strength nirjita-amarāḥ — being very troublesome to the demigods siṁha-nādān — vibrations like those of lions vimuñcantaḥ — uttering śaṅkhān — conchshells dadhmuḥ — blew mahā-ravān — making a tumultuous sound dṛṣṭvā — after seeing sapatnān — their rivals utsiktān — ferocious balabhit — (Lord Indra) being afraid of the strength kupitaḥ — having become angry bhṛśam — extremely.
Blended reading (Sanskrit + English inline)
tasyāsan sarvato yānair
tasya
of him (Mahārāja Bali)
āsan
situated
sarvataḥ
all around
yānaiḥ
by different vehicles
yūthānāṁ patayo ’surāḥ
yūthānām
of the soldiers
patayaḥ
the commanders
namuciḥ śambaro bāṇo
vipracittir ayomukhaḥ
dvimūrdhā kālanābho ’tha
prahetir hetir ilvalaḥ
śakunir bhūtasantāpo
asurāḥ
demons
vajradaṁṣṭro virocanaḥ
namuciḥ
Namuci
hayagrīvaḥ śaṅkuśirāḥ
śambaraḥ
Śambara
kapilo meghadundubhiḥ
tārakaś cakradṛk śumbho
niśumbho jambha utkalaḥ
ariṣṭo ’riṣṭanemiś ca
mayaś ca tripurādhipaḥ
anye pauloma-kāleyā
nivātakavacādayaḥ
alabdha-bhāgāḥ somasya
kevalaṁ kleśa-bhāginaḥ
sarva ete raṇa-mukhe
bahuśo nirjitāmarāḥ
bāṇaḥ
Bāṇa
siṁha-nādān vimuñcantaḥ
vipracittiḥ
Vipracitti
ayomukhaḥ
Ayomukha
dvimūrdhā
Dvimūrdhā
kālanābhaḥ
Kālanābha
śaṅkhān dadhmur mahā-ravān
dṛṣṭvā sapatnān utsiktān
atha
also
prahetiḥ
Praheti
hetiḥ
Heti
ilvalaḥ
Ilvala
balabhit kupito bhṛśam
śakuniḥ
Śakuni
bhūtasantāpaḥ
Bhūtasantāpa
vajradaṁṣṭraḥ
Vajradaṁṣṭra
virocanaḥ
Virocana
hayagrīvaḥ
Hayagrīva
śaṅkuśirāḥ
Śaṅkuśirā
kapilaḥ
Kapila
meghadundubhiḥ
Meghadundubhi
tārakaḥ
Tāraka
cakradṛk
Cakradṛk
śumbhaḥ
Śumbha
niśumbhaḥ
Niśumbha
jambhaḥ
Jambha
utkalaḥ
Utkala
ariṣṭaḥ
Ariṣṭa
ariṣṭanemiḥ
Ariṣṭanemi
ca
and
mayaḥ ca
and Maya
tripurādhipaḥ
Tripurādhipa
anye
others
pauloma-kāleyāḥ
the sons of Puloma and the Kāleyas
nivātakavaca-ādayaḥ
Nivātakavaca and other demons
alabdha-bhāgāḥ
all unable to take a share
somasya
of the nectar
kevalam
merely
kleśa-bhāginaḥ
the demons took a share of the labor
sarve
all of them
ete
the demons
raṇa-mukhe
in the front of the battle
bahuśaḥ
by excessive strength
nirjita-amarāḥ
being very troublesome to the demigods
siṁha-nādān
vibrations like those of lions
vimuñcantaḥ
uttering
śaṅkhān
conchshells
dadhmuḥ
blew
mahā-ravān
making a tumultuous sound
dṛṣṭvā
after seeing
sapatnān
their rivals
utsiktān
ferocious
balabhit
(Lord Indra) being afraid of the strength
kupitaḥ
having become angry
bhṛśam
extremely.
Surrounding Mahārāja Bali on all sides were the commanders and captains of the demons, sitting on their respective chariots. Among them were the following demons: Namuci, Śambara, Bāṇa, Vipracitti, Ayomukha, Dvimūrdhā, Kālanābha, Praheti, Heti, Ilvala, Śakuni, Bhūtasantāpa, Vajradaṁṣṭra, Virocana, Hayagrīva, Śaṅkuśirā, Kapila, Meghadundubhi, Tāraka, Cakradṛk, Śumbha, Niśumbha, Jambha, Utkala, Ariṣṭa, Ariṣṭanemi, Tripurādhipa, Maya, the sons of Puloma, the Kāleyas and Nivātakavaca. All of these demons had been deprived of their share of the nectar and had shared merely in the labor of churning the ocean. Now, they fought against the demigods, and to encourage their armies, they made a tumultuous sound like the roaring of lions and blew loudly on conchshells. Balabhit, Lord Indra, upon seeing this situation of his ferocious rivals, became extremely angry.
Viśvanātha Cakravartī Ṭhākura Gauḍīya
Translation
Surrounding Mahārāja Bali on all sides were the commanders of the demons with their vehicles. Among them were the following demons: Namuci, Śambara, Bāṇa, Vipracitti, Ayomukha, Dvimūrdhā, Kālanābha, Praheti, Heti, Ilvala, Śakuni, Bhūtasantāpa, Vajradaṁṣṭra, Virocana, Hayagrīva, Śaṅkuśirā, Kapila, Meghadundubhi, Tāraka, Cakradṛk, Śumbha, Niśumbha, Jambha, Utkala, Ariṣṭa, Ariṣṭanemi, Tripurādhipa, Maya, the sons of Puloma, the Kāleyas and Nivātakavacas. All of these demons had been deprived of their share of the nectar and had merely shared the labor of churning the ocean. Strong and competent to defeat the devatās, they made a tumultuous sound like the roaring of lions and blew loudly on conchs. Lord Indra, upon seeing his proud rivals, became extremely angry.
Surrounded by named demons — Namuci, Śambara, Bāṇa, Maya — Bali roared with conches. All these had churned but received no nectar. Sustained labor without participation in its fruit produces bitter armies. Exclusion has consequences.
Reflection Questions
  • Whom have I excluded from a 'nectar' they helped produce, and might they now be opposing me?
  • Where am I working without a share, and what bitter resolve is building in me as a result?
📝 My note

← Read full Chapter 10