FolioCorpusŚrīmad-Bhāgavatam

Śrīmad-Bhāgavatam 5.19.17-18

एतासामपो भारत्य: प्रजा नामभिरेव पुनन्तीनामात्मना चोपस्पृशन्ति ॥ १७ ॥ चन्द्रवसा ताम्रपर्णी अवटोदा कृतमाला वैहायसी कावेरी वेणी पयस्विनी शर्करावर्ता तुङ्गभद्रा कृष्णा वेण्या भीमरथी गोदावरी निर्विन्ध्या पयोष्णी तापी रेवा सुरसा नर्मदा चर्मण्वती सिन्धुरन्ध: शोणश्च नदौ महानदी वेदस्मृतिऋर्षिकुल्या त्रिसामा कौशिकी मन्दाकिनी यमुना सरस्वती द‍ृषद्वती गोमती सरयू रोधस्वती सप्तवती सुषोमा शतद्रूश्चन्द्रभागा मरुद्‍वृधा वितस्ता असिक्नी विश्‍वेति महानद्य: ॥ १८ ॥
etāsām apo bhāratyaḥ prajā nāmabhir eva punantīnām ātmanā copaspṛśanti; candravasā tāmraparṇī avaṭodā kṛtamālā vaihāyasī kāverī veṇī payasvinī śarkarāvartā tuṅgabhadrā kṛṣṇāveṇyā bhīmarathī godāvarī nirvindhyā payoṣṇī tāpī revā surasā narmadā carmaṇvatī sindhur andhaḥ śoṇaś ca nadau mahānadī vedasmṛtir ṛṣikulyā trisāmā kauśikī mandākinī yamunā sarasvatī dṛṣadvatī gomatī sarayū rodhasvatī saptavatī suṣomā śatadrūś candrabhāgā marudvṛdhā vitastā asiknī viśveti mahā-nadyaḥ.
[etaasaam apo bhaaratyah prajaa naamabhir eva punanteenaam aatmanaa chopasprishanti; chandravasaa taamraparnee avatodaa kritamaalaa vaihaayasee kaaveree venee payasvinee sharkaraavartaa tungabhadraa krishnaavenyaa bheemarathee godaavaree nirvindhyaa payoshnee taapee revaa surasaa narmadaa charmanvatee sindhur andhah shonash cha nadau mahaanadee vedasmritir rishikulyaa trisaamaa kaushikee mandaakinee yamunaa sarasvatee drishadvatee gomatee sarayoo rodhasvatee saptavatee sushomaa shatadroosh chandrabhaagaa marudvridhaa vitastaa asiknee vishveti mahaa-nadyah.]
etāsām — of all these apaḥ — water bhāratyaḥ — of Bhārata-varṣa (India) prajāḥ — the residents nāmabhiḥ — by the names eva — only punantīnām — are purifying ātmanā — by the mind ca — also upaspṛśanti — touch candra-vasā — Candravasā tāmra-parṇī — Tāmraparṇī avaṭodā — Avaṭodā kṛta-mālā — Kṛtamālā vaihāyasī — Vaihāyasī kāverī — Kāverī veṇī — Veṇī payasvinī — Payasvinī śarkarāvartā — Śarkarāvartā tuṅga-bhadrā — Tuṅgabhadrā kṛṣṇā-veṇyā — Kṛṣṇāveṇyā bhīma-rathī — Bhīmarathī godāvarī — Godāvarī nirvindhyā — Nirvindhyā payoṣṇī — Payoṣṇī tāpī — Tāpī revā — Revā surasā — Surasā narmadā — Narmadā carmaṇvatī — Carmaṇvatī sindhuḥ — Sindhu andhaḥ — Andha śoṇaḥ — Śoṇa ca — and nadau — two rivers mahā-nadī — Mahānadī veda-smṛtiḥ — Vedasmṛti ṛṣi-kulyā — Ṛṣikulyā tri-sāmā — Trisāmā kauśikī — Kauśikī mandākinī — Mandākinī yamunā — Yamunā sarasvatī — Sarasvatī dṛṣadvatī — Dṛṣadvatī gomatī — Gomatī sarayū — Sarayū rodhasvatī — Rodhasvatī saptavatī — Saptavatī suṣomā — Suṣomā śata-drūḥ — Śatadrū candrabhāgā — Candrabhāgā marudvṛdhā — Marudvṛdhā vitastā — Vitastā asiknī — Asiknī viśvā — Viśvā iti — thus mahā-nadyaḥ — big rivers.
Blended reading (Sanskrit + English inline)
etāsām apo bhāratyaḥ prajā nāmabhir eva punantīnām ātmanā copaspṛśanti; candravasā tāmraparṇī avaṭodā kṛtamālā vaihāyasī kāverī veṇī payasvinī śarkarāvartā tuṅgabhadrā kṛṣṇāveṇyā bhīmarathī godāvarī nirvindhyā payoṣṇī tāpī revā surasā narmadā carmaṇvatī sindhur andhaḥ śoṇaś ca nadau mahānadī vedasmṛtir ṛṣikulyā trisāmā kauśikī mandākinī yamunā sarasvatī dṛṣadvatī gomatī sarayū rodhasvatī saptavatī suṣomā śatadrūś candrabhāgā marudvṛdhā vitastā asiknī viśveti mahā-nadyaḥ.
etāsām
of all these
apaḥ
water
bhāratyaḥ
of Bhārata-varṣa (India)
prajāḥ
the residents
nāmabhiḥ
by the names
eva
only
punantīnām
are purifying
ātmanā
by the mind
ca
also
upaspṛśanti
touch
candra-vasā
Candravasā
tāmra-parṇī
Tāmraparṇī
avaṭodā
Avaṭodā
kṛta-mālā
Kṛtamālā
vaihāyasī
Vaihāyasī
kāverī
Kāverī
veṇī
Veṇī
payasvinī
Payasvinī
śarkarāvartā
Śarkarāvartā
tuṅga-bhadrā
Tuṅgabhadrā
kṛṣṇā-veṇyā
Kṛṣṇāveṇyā
bhīma-rathī
Bhīmarathī
godāvarī
Godāvarī
nirvindhyā
Nirvindhyā
payoṣṇī
Payoṣṇī
tāpī
Tāpī
revā
Revā
surasā
Surasā
narmadā
Narmadā
carmaṇvatī
Carmaṇvatī
sindhuḥ
Sindhu
andhaḥ
Andha
śoṇaḥ
Śoṇa
ca
and
nadau
two rivers
mahā-nadī
Mahānadī
veda-smṛtiḥ
Vedasmṛti
ṛṣi-kulyā
Ṛṣikulyā
tri-sāmā
Trisāmā
kauśikī
Kauśikī
mandākinī
Mandākinī
yamunā
Yamunā
sarasvatī
Sarasvatī
dṛṣadvatī
Dṛṣadvatī
gomatī
Gomatī
sarayū
Sarayū
rodhasvatī
Rodhasvatī
saptavatī
Saptavatī
suṣomā
Suṣomā
śata-drūḥ
Śatadrū
candrabhāgā
Candrabhāgā
marudvṛdhā
Marudvṛdhā
vitastā
Vitastā
asiknī
Asiknī
viśvā
Viśvā
iti
thus
mahā-nadyaḥ
big rivers.
Two of the rivers — the Brahmaputra and the Śoṇa — are called nadas, or main rivers. These are other great rivers that are very prominent: Candravasā, Tāmraparṇī, Avaṭodā, Kṛtamālā, Vaihāyasī, Kāverī, Veṇī, Payasvinī, Śarkarāvartā, Tuṅgabhadrā, Kṛṣṇāveṇyā, Bhīmarathī, Godāvarī, Nirvindhyā, Payoṣṇī, Tāpī, Revā, Surasā, Narmadā, Carmaṇvatī, Mahānadī, Vedasmṛti, Ṛṣikulyā, Trisāmā, Kauśikī, Mandākinī, Yamunā, Sarasvatī, Dṛṣadvatī, Gomatī, Sarayū, Rodhasvatī, Saptavatī, Suṣomā, Śatadrū, Candrabhāgā, Marudvṛdhā, Vitastā, Asiknī and Viśvā. The inhabitants of Bhārata-varṣa are purified because they always remember these rivers. Sometimes they chant the names of these rivers as mantras, and sometimes they go directly to the rivers to touch them and bathe in them. Thus the inhabitants of Bhārata-varṣa become purified.

All these rivers are transcendental. Therefore one can be purified by remembering them, touching them or bathing in them. This practice is still going on.

— A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhupāda
Viśvanātha Cakravartī Ṭhākura Gauḍīya
Translation
The inhabitants of Bhārata-varṣa contact these pure rivers by their minds, body and utterance of their names. Two of the rivers—the Brahmaputra and the Śoṇa—are called main rivers. These are other great rivers that are very prominent: Candravasā, Tāmraparṇī, Avaṭodā, Kṛtamālā, Vaihāyasī, Kāverī, Veṇī, Payasvinī, Śarkarāvartā, Tuṅgabhadrā, Kṛṣṇāveṇyā, Bhīmarathī, Godāvarī, Nirvindhyā, Payoṣṇī, Tāpī, Revā, Surasā, Narmadā, Carmaṇvatī, Mahānadī, Vedasmṛti, Ṛṣikulyā, Trisāmā, Kauśikī, Mandākinī, Yamunā, Sarasvatī, Dṛṣadvatī, Gomatī, Sarayū, Rodhasvatī, Saptavatī, Suṣomā, Śatadrū, Candrabhāgā, Marudvṛdhā, Vitastā, Asiknī and Viśvā. They touch by mind and body (ca). Andhaḥ means Brahmaputra River.
Sacred rivers purify simply by being remembered, touched, or bathed in. Holy presences work even at the level of memory. If you cannot visit the sacred, recall it — that recall is already a beginning of purification.
Reflection Questions
  • Which holy place, name, or person can I recall right now to bring some purification into the moment?
  • Have I underestimated the power of memory and remembrance as actual spiritual practice?
📝 My note

← Read full Chapter 19