FolioCorpusŚrīmad-Bhāgavatam

Śrīmad-Bhāgavatam 5.19.16

भारतेऽप्यस्मिन्वर्षे सरिच्छैला: सन्ति बहवो मलयो मङ्गलप्रस्थो मैनाकस्त्रिकूट ऋषभ: कूटक: कोल्लक: सह्यो देवगिरिऋर्ष्यमूक: श्रीशैलो वेङ्कटो महेन्द्रो वारिधारो विन्ध्य: शुक्तिमानृक्षगिरि: पारियात्रो द्रोणश्चित्रकूटो गोवर्धनो रैवतक: ककुभो नीलो गोकामुख इन्द्रकील: कामगिरिरिति चान्ये च शतसहस्रश: शैलास्तेषां नितम्बप्रभवा नदा नद्यश्च सन्त्यसङ्ख्याता: ॥ १६ ॥
bhārate ’py asmin varṣe saric-chailāḥ santi bahavo malayo maṅgala-prastho mainākas trikūṭa ṛṣabhaḥ kūṭakaḥ kollakaḥ sahyo devagirir ṛṣyamūkaḥ śrī-śailo veṅkaṭo mahendro vāridhāro vindhyaḥ śuktimān ṛkṣagiriḥ pāriyātro droṇaś citrakūṭo govardhano raivatakaḥ kakubho nīlo gokāmukha indrakīlaḥ kāmagirir iti cānye ca śata-sahasraśaḥ śailās teṣāṁ nitamba-prabhavā nadā nadyaś ca santy asaṅkhyātāḥ.
[bhaarate ’py asmin varshe sarich-chailaah santi bahavo malayo mangala-prastho mainaakas trikoota rishabhah kootakah kollakah sahyo devagirir rishyamookah shree-shailo venkato mahendro vaaridhaaro vindhyah shuktimaan rikshagirih paariyaatro dronash chitrakooto govardhano raivatakah kakubho neelo gokaamukha indrakeelah kaamagirir iti chaanye cha shata-sahasrashah shailaas teshaam nitamba-prabhavaa nadaa nadyash cha santy asankhyaataah.]
bhārate — in the land of Bhārata-varṣa api — also asmin — in this varṣe — tract of land sarit — rivers śailāḥ — mountains santi — there are bahavaḥ — many malayaḥ — Malaya maṅgala-prasthaḥ — Maṅgala-prastha mainākaḥ — Maināka tri-kūṭaḥ — Trikūṭa ṛṣabhaḥ — Ṛṣabha kūṭakaḥ — Kūṭaka kollakaḥ — Kollaka sahyaḥ — Sahya devagiriḥ — Devagiri ṛṣya-mūkaḥ — Ṛṣyamūka śrī-śailaḥ — Śrī-śaila veṅkaṭaḥ — Veṅkaṭa mahendraḥ — Mahendra vāri-dhāraḥ — Vāridhāra vindhyaḥ — Vindhya śuktimān — Śuktimān ṛkṣa-giriḥ — Ṛkṣagiri pāriyātraḥ — Pāriyātra droṇaḥ — Droṇa citra-kūṭaḥ — Citrakūṭa govardhanaḥ — Govardhana raivatakaḥ — Raivataka kakubhaḥ — Kakubha nīlaḥ — Nīla gokāmukhaḥ — Gokāmukha indrakīlaḥ — Indrakīla kāma-giriḥ — Kāmagiri iti — thus ca — and anye — others ca — also śata-sahasraśaḥ — many hundreds and thousands śailāḥ — mountains teṣām — of them nitamba-prabhavāḥ — born of the slopes nadāḥ — big rivers nadyaḥ — small rivers ca — and santi — there are asaṅkhyātāḥ — innumerable.
Blended reading (Sanskrit + English inline)
bhārate ’py asmin varṣe saric-chailāḥ santi bahavo malayo maṅgala-prastho mainākas trikūṭa ṛṣabhaḥ kūṭakaḥ kollakaḥ sahyo devagirir ṛṣyamūkaḥ śrī-śailo veṅkaṭo mahendro vāridhāro vindhyaḥ śuktimān ṛkṣagiriḥ pāriyātro droṇaś citrakūṭo govardhano raivatakaḥ kakubho nīlo gokāmukha indrakīlaḥ kāmagirir iti cānye ca śata-sahasraśaḥ śailās teṣāṁ nitamba-prabhavā nadā nadyaś ca santy asaṅkhyātāḥ.
bhārate
in the land of Bhārata-varṣa
api
also
asmin
in this
varṣe
tract of land
sarit
rivers
śailāḥ
mountains
santi
there are
bahavaḥ
many
malayaḥ
Malaya
maṅgala-prasthaḥ
Maṅgala-prastha
mainākaḥ
Maināka
tri-kūṭaḥ
Trikūṭa
ṛṣabhaḥ
Ṛṣabha
kūṭakaḥ
Kūṭaka
kollakaḥ
Kollaka
sahyaḥ
Sahya
devagiriḥ
Devagiri
ṛṣya-mūkaḥ
Ṛṣyamūka
śrī-śailaḥ
Śrī-śaila
veṅkaṭaḥ
Veṅkaṭa
mahendraḥ
Mahendra
vāri-dhāraḥ
Vāridhāra
vindhyaḥ
Vindhya
śuktimān
Śuktimān
ṛkṣa-giriḥ
Ṛkṣagiri
pāriyātraḥ
Pāriyātra
droṇaḥ
Droṇa
citra-kūṭaḥ
Citrakūṭa
govardhanaḥ
Govardhana
raivatakaḥ
Raivataka
kakubhaḥ
Kakubha
nīlaḥ
Nīla
gokāmukhaḥ
Gokāmukha
indrakīlaḥ
Indrakīla
kāma-giriḥ
Kāmagiri
iti
thus
ca
and
anye
others
ca
also
śata-sahasraśaḥ
many hundreds and thousands
śailāḥ
mountains
teṣām
of them
nitamba-prabhavāḥ
born of the slopes
nadāḥ
big rivers
nadyaḥ
small rivers
ca
and
santi
there are
asaṅkhyātāḥ
innumerable.
In the tract of land known as Bhārata-varṣa, as in Ilāvṛta-varṣa, there are many mountains and rivers. Some of the mountains are known as Malaya, Maṅgala-prastha, Maināka, Trikūṭa, Ṛṣabha, Kūṭaka, Kollaka, Sahya, Devagiri, Ṛṣyamūka, Śrī-śaila, Veṅkaṭa, Mahendra, Vāridhāra, Vindhya, Śuktimān, Ṛkṣagiri, Pāriyātra, Droṇa, Citrakūṭa, Govardhana, Raivataka, Kakubha, Nīla, Gokāmukha, Indrakīla and Kāmagiri. Besides these, there are many other hills, with many large and small rivers flowing from their slopes.
Viśvanātha Cakravartī Ṭhākura Gauḍīya
Translation
In the tract of land known as Bhārata-varṣa, jus as in Ilāvṛta-varṣa, there are many mountains and rivers. Some of the mountains are Malaya, Maṅgala-prastha, Maināka, Trikūṭa, Ṛṣabha, Kūṭaka, Kollaka, Sahya, Devagiri, Ṛṣyamūka, Śrī-śaila, Veṅkaṭa, Mahendra, Vāridhāra, Vindhya, Śuktimān, Ṛkṣagiri, Pāriyātra, Droṇa, Citrakūṭa, Govardhana, Raivataka, Kakubha, Nīla, Gokāmukha, Indrakīla and Kāmagiri. Besides these, there are many other hills, with many large and small rivers flowing from their slopes. As in Ilāvṛta so also in Bhārata (api) there are many mountains and rivers.
Bhārata-varṣa is full of mountains and rivers — many sacred geographies overlap in one land. So too, our lives contain many holy reference points. Notice the abundance of opportunities for purification near you instead of seeking exotic ones far away.
Reflection Questions
  • What holy presences (temple, river, devotee, festival) exist near me that I'm overlooking?
  • Where am I dreaming of pilgrimage while neglecting accessible sacred ground?
📝 My note

← Read full Chapter 19